Kültür - Sanat

Osmanlı'da Öğrenci İsyanları

Yunanistan öğrenci olaylarıyla savaş alanına döndü. Öğrenci olayları denince akla 1968'de Avrupa'da ve Türkiye'de meydana gelen olaylar hatırlanır. Hâlbuki 16. Yüzyıl'ın sonlarında öğrenciler Anadolu'da terör estirmişlerdi.

Osmanlı'da Öğrenci İsyanları

26 Mart 2016 12:55
-A

+A

16.yüzyılın sonlarında İran (1578-1590) ve Avusturya (1593-1606) ile girişilen ve uzun süren harpler Osmanlı düzenini iyice yıprattı. Ayrıca 16. Yüzyıl'daki aşırı nüfus artışı ve enflasyon Osmanlı düzenini tamamıyla alt üst etti. Bu yüzden meydana gelen buhran ortamı celaliliği ortaya çıkardı. İşsiz sekban ve leventler, timarını kaybetmiş sipahiler, geçinemediğinden köyünü terk eden gençler ve sistem çöktüğünden okullarını bırakmak zorunda kalan medrese öğrencileri (suhteler) celali oldular.

ÖĞRENCİ İSYANLARI

Tarihimizin en önemli hadiselerinden olan "suhte isyanları" Mustafa Akdağ'ın araştırmalarıyla günyüzüne çıkmıştır. 16. yüzyılın ortalarında medrese öğrencileri eşkiyalığa karışmadan 100-150'şer kişilik gruplar hâlinde dolaşarak cer, kurban, nezir adı ile yardım toplarlardı. 16. Yüzyıl'ın ikinci yarısından itibaren sosyal ve ekonomik ortamın bozulmasıyla birlikte öğrenciler eşkıyalığa başladılar. Halkın mallarını yağmaladılar. Zenginlerin evlerini bastılar, çocuklarını kaçırdılar.

Kocaeli, Bolu, Bursa, Balıkesir, Eskişehir, Kırşehir, Niğde, Ankara, Kastamonu, Amasya, Tokat, Sivas, Sinop, Giresun, Samsun, Muğla, İsparta, Afyon, Antalya, Kütahya, Aydın gibi Anadolu'daki birçok şehirden şikâyetler ardı ardına İstanbul'a ulaştı. Anadolu kadar yoğun bir biçimde olmasa da Rumeli'de de Selanik, Üsküp, Gümülcine gibi yerlerde de suhte isyanları görülüyordu.

Suhtelerin faaliyetleri İstanbul'a çok yakın Silivri'de bile görüldü. Osmanlı yönetimi suhtelere karşı sert tedbirler alınca, bu defa devlet görevlileriyle öğrenciler arasında kanlı çarpışmalar meydana geldi. Ordunun sefere çıktığı zamanlarda suhteler etrafı kasıp kavurdular. Kanuni'nin son yıllarında suhte isyanları iyice büyüdü. 1566'da tahta çıkan İkinci Selim döneminde medrese öğrencilerinin eşkıyalıkları iyice arttı.

Bazı yerlerde hocaları da öğrencileriyle birlikte hareket ediyorlardı. Etrafı yağmalayan suhteler, güvenlik güçleri takip edince dağlara kaçıp, saklanıyor, bahar geldiğinde tekrar şehir ve kasabaları yağmalıyorlardı. Devletin eşkıyaları elegeçirenlere ödül vermesini fırsat bilen bazı mahalli yöneticilerin kendi hallerinde olan öğrencileri katletmesi olayları daha da artırdı.

GENEL AF

Devlet, şiddetle suhte isyanlarını bastıramayacağını anlayınca öğrenci temsilcileriyle görüşüp, af çıkararak meseleyi çözmeye çalıştı. 1579'da af çıkmasına rağmen sorun çözülemedi. Bunun en önemli sebebi öğrencilerin işsizliğine çare bulunmamasıydı. 1582'de mesele yeniden ele alındı.

Suhteler daha önce işledikleri suçtan affedilirken, tövbe edenlere askeri görevler verilerek işsizlik meselelerine çare bulunmak istendi. Ancak yıllarca medreselerde dirsek çürüten öğrenciler bu görevlerden memnun olmadılar. 1584'te suhte temsilcileri yöneticilerle oturup, konuşarak yeni bir mukavele yaptılar. Ancak öğrencilerin işsizliklerine bir çare bulunmadığı için suhte isyanları devam etti.

Ardı ardına çıkarılan aflar suhte isyanlarını bitirmediği gibi onlara cesaret vermişti. Suhteler artık bin kişiyi geçen topluluklar hâlinde dolaşıyorlardı. Osmanlı yönetimi, bunun üzerine çok sert tedbirler aldı. Halkı "il eri" adı altında teşkilatlandırıp, suhtelere karşı harekete geçirdi. Suhtelere yardım edilmemesi için halktan yemin alınırken, suhtelerin elegeçmesine yardım edeceklere ödüller vaat edildi. Mahalli yöneticilere meseleyi halletmeleri için emirler gönderildi. Alınan sert tedbirler sayesinde 1587'den itibaren öğrenci isyanları yavaş yavaş azaldı. Ancak bu seferde isyanı bastırmak için kurulan il erleri devletin başına bela oldular. 1596'dan sonra ise işsiz askerlerin katıldığı ve 1610'a kadar sürecek büyük celali isyanları başladı.

Kaynak : Türk Bakış / Facebook Sayfası

Facebook'ta paylaş butonu
Print

YORUMLAR

Facebook Yorumları
YORUM YAZ
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

  • ÇOK OKUNANLAR
  • ÇOK YORUMLANANLAR

ARŞİV